Interpelacja nr 13285 do ministra środowiska w sprawie utworzenia Mazurskiego Parku Narodowego

Szanowny Panie Ministrze!

Mazury są regionem o niezwykłych walorach przyrodniczych i krajobrazowych. Na tych terenach występuje wiele unikatowych gatunków ptaków i roślin. Warto wspomnieć, że na przykład wyspy Pajęcza i Czarci Ostrów to miejsce żerowania rzadkich i zagrożonych ptaków: bielika, kani czarnej. Unikatowym miejscem jest też jezioro Łuknajno – jedno z najważniejszych ostoi ptactwa wodnego, od 1976 r. objęte ochroną międzynarodową jako rezerwat biosfery UNESCO i wpisany na listę dziedzictwa przyrodniczego świata. W 1983 r. został objęty międzynarodową konwencją Ramsar chroniącą obszary błotne i podmokłe. Jezioro jest wyjątkowo płytkie – średnia głębokość wynosi nieco ponad pół metra. Ze względu na rosnące rdestnice panują tu wręcz luksusowe warunki dla łabędzia niemego (teren zamieszkuje ponad tysiąc par – najwięcej na świecie). To tylko kilka przykładów z bogatej fauny i flory tego obszaru. Mazury są też niezwykle atrakcyjnym rejonem turystycznym. Życie pokazało, że obostrzenia występujące w parku krajobrazowym nie wystarczają, by skutecznie bronić przyrodę. Rozwiązaniem tego problemu byłoby objęcie terenów od Piecek do jeziora Śniardwy oraz zachodnie dorzecze rzeki Krutyni, jeziora Nidzkie i Łuknajno parkiem narodowym. Dziś Warmia i Mazury to jedyny region w Polsce, w którym nie ma parku narodowego.
W związku z powyższym chciałbym zapytać:
Kiedy ministerstwo planuje objęcie szczególną ochroną unikatowej fauny i flory mazurskiej poprzez utworzenie Mazurskiego Parku Narodowego?

Z poważaniem
Poseł Sławomir Rybicki
Warszawa, dnia 2 grudnia 2009 r.

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Środowiska – z upoważnienia ministra – na interpelację nr 13285 w sprawie utworzenia Mazurskiego Parku Narodowego

Szanowny Panie Marszałku!

Odpowiadając na pismo pana posła Sławomira Rybickiego z dnia 2 grudnia 2009 r., przekazane przy piśmie, znak: SPS-023-13285/09, z dnia 8 grudnia 2009 r., w sprawie utworzenia Mazurskiego Parku Narodowego, poniżej przedstawiam stosowne informacje.

Podzielam opinię pana posła przedstawioną w interpelacji, iż obszar Pojezierza Mazurskiego stanowi ważny region przyrodniczy w naszym kraju. Charakteryzuje się on wielkim bogactwem świata roślin i zwierząt, urozmaiconą polodowcową rzeźbą terenu oraz lasami o cechach naturalności. Na terenie obecnego Mazurskiego Parku Krajobrazowego utworzono 11 rezerwatów przyrody obejmujących różnego rodzaju cenne siedliska. Powyższe cechy składają się na swego rodzaju unikatową mozaikę krajobrazu i czynią ten obszar jednym z ciekawszych i najcenniejszych pod względem przyrodniczym nie tylko w skali kraju, ale również Europy. Dyskusje nad utworzeniem Mazurskiego Parku Narodowego (MPN) toczą się w różnych kręgach społecznych od wielu lat. Ochrona tych terenów przed presją nieprzemyślanej zabudowy i przed ogółem negatywnych zjawisk związanych z wpływami antropogenicznymi byłaby działaniem jak najbardziej wskazanym.

Rozważania co do możliwości utworzenia Mazurskiego Parku Narodowego znalazły swój oficjalny wyraz w programie działań na lata 2007–2013, „Krajowej strategii ochrony i zrównoważonego użytkowania różnorodności biologicznej” przyjętej przez Radę Ministrów w październiku 2007 r. Z dokumentu tego wynika, iż jednym z elementów zachowania i wzbogacenia istniejących oraz odtwarzania utraconych elementów różnorodności biologicznej krajowego systemu obszarów chronionych może być utworzenie Mazurskiego Parku Narodowego.

Należy mieć jednak na względzie, że utworzenie nowej formy ochrony przyrody, jaką jest park narodowy, nie jest zadaniem łatwym. Główną przyczyną długofalowego procesu zmierzającego do utworzenia parku narodowego są przede wszystkim uwarunkowania społeczno-gospodarcze, jak również prawne i finansowe. Warunkiem koniecznym w obowiązującym systemie prawnym jest akceptacja całego procesu przez społeczności lokalne. Nakładają się tu zagadnienia związane z edukacją ekologiczną społeczeństwa, jego świadomością i zrozumieniem dla podejmowanych działań na rzecz ochrony przyrody. Nie można więc w tym miejscu zapominać o podłożu prawnym udziału społeczeństwa zarówno w tworzeniu nowych, jak też powiększaniu już istniejących form ochrony przyrody. Parki narodowe tworzone są bowiem rozporządzeniem Rady Ministrów, po uzgodnieniu z samorządami terytorialnymi i za zgodą właścicieli terenów niebędących własnością Skarbu Państwa. Mówi o tym art. 8 i 10 obowiązującej ustawy o ochronie przyrody z dnia z 16 kwietnia 2004 r. (Dz. U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220). Musimy również zdawać sobie sprawę z faktu, iż tworzenie nowych form ochrony przyrody niesie także ze sobą pewne ograniczenia w użytkowaniu terenów obejmowanych ochroną – w różnego rodzaju działalności (np. rolniczej, przemysłowej, budowlanej, turystycznej). To zagadnienie bardzo często jest zarzewiem niezrozumienia i ogólnej niechęci społecznej. Ważne są także aspekty prawa planistycznego, a w szczególności ustalenia do miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego gmin. Jak wiadomo, wiele z nich nie posiada do dnia dzisiejszego stosownych dokumentów planistycznych. Sytuacja powyższa sprawia, iż w obecnie funkcjonującym obszarze, nie tylko zresztą Mazurskiego Parku Krajobrazowego, może dochodzić do wielu konfliktów społecznych i bezprawnych działań.

Ważnym elementem przy tworzeniu parku narodowego (podobnie jak i innych form ochrony przyrody) jest opracowanie kompleksowej dokumentacji przyrodniczej, w tym przyjęcie określonych granic obiektu, odniesienie się do uwarunkowań zagospodarowania przestrzennego gmin lub ich części planowanych do włączenia w obręb parku narodowego, jak również dokonanie uzgodnień w powyższych kwestiach z władzami samorządowymi. Dodatkowo niezwykle istotnym zagadnieniem jest ewentualne włączenie w granice parku narodowego nieruchomości niebędących własnością Skarbu Państwa, co również wiąże się z koniecznością uzgodnień z ich właścicielami.

Proces, o którym mowa powyżej, jest niewątpliwie długotrwały, a podejmowane inicjatywy niejednokrotnie budzą zastrzeżenia. Jako konkretny przykład związany z koncepcją utworzenia Mazurskiego Parku Narodowego można by podać dotychczasowe, zdecydowanie negatywne stanowisko części samorządów lokalnych, w szczególności władz samorządowych powiatu piskiego oraz miasta i gminy Ruciane-Nida.

W ostatnim czasie podjąłem próbę powiększenia obszaru Białowieskiego Parku Narodowego. Działania podejmowane przez resort środowiska trafiają także i w tym przypadku na różnego rodzaju obawy społeczne, a rozmowy ze społecznościami lokalnymi i przedstawicielami samorządów nie są łatwe. W chwili obecnej doprecyzowywane są przesłanki społeczno-ekonomiczne związane z powiększeniem obszaru Białowieskiego Parku Narodowego. Prowadzone są konsultacje z władzami samorządowymi. Podstawowym celem, jaki zamierza się osiągnąć w czasie uzgodnień, jest wypracowanie właściwej koncepcji ochrony Puszczy Białowieskiej, akceptowanej przez wszystkie zainteresowane strony.

W związku z realizacją „Krajowej strategii ochrony i zrównoważonego użytkowaniu różnorodności biologicznej” oraz mając na względzie petycje i apele środowisk naukowych i organizacji społecznych w sprawie utworzenia Mazurskiego Parku Narodowego, będę podejmował działania w celu wypracowania sposobów zmierzających do realizacji ustaleń zawartych w cytowanym dokumencie. Działania te zamierzam podjąć dopiero po zakończeniu procesu powiększenia Białowieskiego Parku Narodowego. Pomimo szeregu dotychczasowych wątpliwości związanych z ideą utworzenia MPN wyrażam przekonanie, iż wspólnie ze wszystkimi zainteresowanymi stronami zostaną wypracowane satysfakcjonujące rozwiązania, przyczyniające się do właściwej ochrony walorów przyrodniczych oraz rozwoju społeczno-gospodarczego Pojezierza Mazurskiego.
Z poważaniem

Podsekretarz stanu
Janusz Zaleski
Warszawa, dnia 23 grudnia 2009 r.

Ten wpis został opublikowany w kategorii Mazurski Park Narodowy i oznaczony tagami . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.