Dlaczego warto chronić drzewa przydrożne?

Lipowa aleja parkowa, Wrocław-Oporów

Aleje przydrożne są wyjątkowym elementem krajobrazu, który harmonijnie łączący krajobraz stworzony przez naturę ze stworzonym przez człowieka krajobrazem kulturowym.

Z perspektywy osób przemieszczających się po drogach samochodem, autobusem, czy rowerem, aleje są najszybciej spostrzeganym elementem krajobrazu (znajdują się najbliżej ich środka lokomocji). Dzięki temu aleje nadają znajdującemu się poza nimi krajobrazowi swoiste obramowanie, czyniąc go bardziej malowniczym, a więc atrakcyjnym. Niestety ta bliskość stała się dla drzew przydrożnych poważnym zagrożeniem. To co u jednych wywołuje zachwyt, przez innych postrzegane jest jako niebezpieczeństwo, które należy usunąć. „Drzewa zabiją” to hasło przeciwników drzew rosnących przy drogach, którzy uważają, iż należy je wyciąć, by było bezpiecznie.

Od XVIII wieku aleje sadzono wzdłuż szlaków komunikacyjnych.

Od XVIII wieku aleje sadzono wzdłuż szlaków komunikacyjnych.

Aleje starannie wkomponowywane w pejzaż są jego ozdobą. Często stanowią uzupełnienie zabudowy pałacowej, założeń parkowych, ale też układów przestrzennych wsi i miast są więc ważnym i czytelnym składnikiem architektury krajobrazu. Drzewa przydrożne mają wartość historyczną, są świadkami rozwoju szlaków komunikacyjnych, a tym samym historii regionu. Aleje – głównie parkowe lub prowadzące do rezydencji – mają często zabytkowy charakter. Drzewa masowo sadzone w XVIII i XIX wieku wzdłuż dróg organizują przestrzeń, wprowadzają ład i orientację: wyznaczają korytarze komunikacyjne, łączą układy przestrzenne (dwór ze wsią, wieś z miastem, stacją kolejową, etc) ale też wskazują kierunki podróży we mgle, w czasie śnieżycy czy w nocy. Aleje przydrożne to nie tylko malownicze elementy krajobrazu kulturowego (często malowane, fotografowane i opisywane) – to również wyjątkowo ważny element świata przyrody składający się z żywych roślin. Drzewa przydrożne są niekiedy są cennymi okazami – pomnikami przyrody – tak jak choćby kilkusetletnie dęby czy stare lipy.

Aleje to cenne ostoje bioróżnorodności (droga Krzywe-Kucze powiat Ełk).jpg

Aleje to cenne ostoje bioróżnorodności. Droga Krzywe-Kucze powiat Ełk.

Aleje stanowią też bardzo ważne ostoje bioróżnorodności z bogatą niekiedy florą towarzyszącą (barwinek pospolity, konwalia majowa, kalina koralowa, róże, pierwiosnek lekarski, lilia złotogłów, orlik pospolity, marzanka wonna etc). Na pniach drzew bytują liczne gatunki porostów, w tym także rzadkie i chronione. Gałęzie i konary drzew są dogodnym miejscem do zakładania ptasich gniazd, a w koronach drzew spotkać można wiele gatunków ptaków (w tym prawnie chronione): słowiki, mazurki, kosy, trznadle, pustułki, zięby, kwiczoły, myszołowy czy puszczyki. Coraz rzadziej już spotykane stare spróchniałe drzewa (w lasach do niedawna drzewa stare i dziuplaste były usuwane, jako siedliska szkodników leśnych) są schroniskiem oraz miejscem żerowania wielu gatunków drobnych zwierząt, w tym licznych owadów próchnojadów.

Pachnica dębowa (Osmoderma eremita), jeden z najbardziej okazałych chrząszczy Polski, jest chroniona prawem polskim i unijnym.jpg

Pachnica dębowa (Osmoderma eremita), jeden z najbardziej okazałych chrząszczy Polski, jest chroniona prawem polskim i unijnym.

Wiele z nich jest zagrożonych wymarciem i swoją egzystencję zawdzięcza drzewom przydrożnym (np. objęty ochroną gatunek owada pachnica dębowa Osmoderma eremita – chroniony polskim i unijnym prawem). Dziuple i załomy kory są również kryjówką ssaków chronionych – nietoperzy.

Bogata flora towarzysząca rośnie wzdłuż alei rzadziej uczęszczanych.

Bogata flora towarzysząca rośnie wzdłuż alei rzadziej uczęszczanych.

Aleje są nie tylko siedliskiem wielu gatunków zwierząt, ale jako struktury liniowe łącząc duże kompleksy leśne są cennymi korytarzami migracyjnymi, które umożliwiają drobnym zwierzętom i ptakom przemieszczanie się w odkrytych terenach rolniczych i zurbanizowanych. Nie można też zapominać, iż drzewa przydrożne mają równie istotne znaczenie jako „bezobsługowe wytwórnie tlenu”, filtry mikrocząsteczek pyłów i spalin, które są wstanie filtrować do 70 % zanieczyszczeń. Ponadto drzewa przydrożne chronią asfalt przed nadmiernym nagrzaniem, stanowiąc naturalną osłonę przed słońcem, wiatrem czy śniegiem (co jest także bardzo istotne) dla podróżnych – w szczególności pieszych i rowerzystów.

Pomijając trudne do opisania wartości estetyczne, emocjonalne czy nawet duchowe związane z drzewami – już wymienione powyżej powody są wystarczające, by chronić aleje przydrożne.

Krzysztof A. Worobiec

Reklamy
Ten wpis został opublikowany w kategorii Ratujmy aleje i oznaczony tagami , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.