Objazdowe seminarium „Dawne Prusy Wschodnie i Okręg Kaliningradzki” – czyli Rada Programowa Międzynarodowego Centrum Kultury w Kadzidłowie

Budynki Osady Kulturowej w Kadzidłowie

We wtorek, 5 czerwca 2012 roku gościliśmy w Kadzidłowie Radę Programową Międzynarodowego Centrum Kultury (MCK) z jej przewodniczącym profesorem Andrzejem Rottermundem (dyrektorem Zamku Królewskiego w Warszawie) oraz pracowników MCK z dyrektorem profesorem Jackiem Purchlą na czele.

MCK jest założoną w 1991 roku w Krakowie narodową instytucją kultury o charakterze naukowo-badawczym, edukacyjnym i informacyjnym, której działalność „skupia się na wielowymiarowym podejściu do dziedzictwa kulturowego i obejmuje dorobek cywilizacji europejskiej, wielokulturowość Europy Środkowej, tożsamość i pamięć historyczną, dialog kultur i społeczeństw, ochronę zabytków, politykę kulturalną, fenomen miasta historycznego, a także genezę i rozwój nowoczesnej sztuki”.

MCK prowadzi badania, działalność edukacyjną i wydawniczą – m.in. wydaje dwumiesięcznik „Herito – dziedzictwo, kultura, współczesność” – bardzo interesujący i równie atrakcyjny wizualnie (w dziesiątej edycji konkursu Izby Wydawców Prasy Grand Front 2011 na Prasową Okładkę Roku trzeci numer kwartalnika „Herito” – „Miasto i muzeum” otrzymał II miejsce w swojej kategorii, a numer czwarty – „Sztuka zmienia miejsce” – wyróżnienie; więcej na www.herito.pl).

Rada Programowa MCK

Wizyta w Kadzidłowie – zwiedzanie „Osady Kulturowej” oraz zapoznanie się z działalnością Stowarzyszenia Sadyba oraz Danuty i Krzysztofa Worobców (z tym co „prywatnie” stworzyliśmy „pod starymi dachami” w Kadzidłowie) była pierwszym etapem tygodniowego objazdowego seminarium Rady Programowej MCK w ramach cyklu Przestrzeń kulturowa Europy Środkowej pt.: „Dawne Prusy Wschodnie i Okręg Kaliningradzki”. Naszymi gośćmi byli – poza wymienionym na wstępie – członkowie Rady MCK: prof. Maria Poprzęcka (Instytut Historii Sztuki Uniwersytetu Warszawskiego), prof. Andrzej Chwalba (Instytut Historii Uniwersytetu Jagiellońskiego), Magdaléna Vášáryova (poseł do Parlamentu Republiki Słowackiej, była ambasador Słowacji w Polsce), prof. Mykoła Riabczuk (ukraiński pisarza i publicysta), Janusz Sepioł (senator RP, historyk sztuki, przewodniczący senackiej Komisji Samorządu Terytorialnego) i Wojciech Czech (architekt, historyk sztuki, były wojewoda katowicki) oraz prof. Aleksander Lipatow (członek Rosyjskiej Akademii Nauk) i Maria Rottermund (historyk sztuki), a także pracownicy MCK: Agata Wąsowska-Pawlik (zastępca dyrektora ds. programowych MCK), dr Beata Nykiel (Instytut Dziedzictwa Europejskiego MCK), dr Żanna Komar i Ewa Wojtoń (IDE MCK) oraz Łukasz Galuska (kierownik Wydawnictw MCK, redaktor prowadzący „Herito”).

Nim jednak goście dotarli do Kadzidłowa, nastąpiła niespodzianka: przerwa pod kościołem w Ukcie, gdzie przedstawiłem im w krótkim zarysie historię osadnictwa w Puszczy Piskiej, a następnie historię Ukty, wiosek starowierskich, ale przede wszystkim kościoła i… znajdującego się w nim XVI wiecznego obrazu włoskiego malarza Girolamo Muziano (o którym pisałem we wcześniejszym wpisie). O parafii, konserwacji obrazu i planach renowacji kościoła opowiedział proboszcz Waldemar Sawicki. Ten nieoczekiwany punkt programu – i oczywiście sam obraz – wzbudził ogromne zainteresowanie uczestników seminarium – w większości historyków, historyków sztuki i osób zajmujących się dziedzictwem kulturowym!

Rada Programowa MCK w Kadzidłowie

Następnie, już zgodnie z ustalonym harmonogramem, uczestnicy seminarium obejrzeli zabytkową Osadę Kulturową (pod taką nazwą został wpisany do rejestru zabytków zespół 6 drewnianych budynków translokowanych do Kadzidłowa) oraz zwiedzili nasze muzeum urządzone w 200-letniej chacie mazurskiej z Warnowa. Trzecim i ostatnim punktem wizyty w gminie Ruciane-Nida była kolacja w Oberży pod Psem, podczas której goście mieli okazję spróbować nie tylko specjałów lokalnej produkcji – naszej oraz z zaprzyjaźnionych, sąsiednich gospodarstw ekologicznych, ale także toskańskiego wina (które sami importujemy). Po kolacji zapoznaliśmy gości z działalnością Stowarzyszenia Sadyba mających na celu zachowanie mazurskiego krajobrazu – naturalnego i kulturowego. Przy tej okazji do biblioteki MCK przekazany został egzemplarz książki „Aleje przydrożne. Historia, znaczenia, ochrona, zagrożenia” wydanej w ramach naszej serii „Ślady w krajobrazie”.

Goście byli pod wrażeniem wszystkich działań, a opuszczając „z podziwem i wdzięcznością” Kadzidłowo profesor Jacek Purchla stwierdził, że „grupa została znokautowana” tym co usłyszała i zobaczyła, bo przekroczyło to wszystko, co uczestnicy seminarium wcześniej słyszeli już na temat tejże działalności. Profesor Aleksander Lipatow stwierdził na pożegnanie: „Po zobaczeniu tego, co Państwo uczyniliście i po rozmowie z Wami chcę wyrazić to, co poczułem poprzez prastarą mądrość ludową Rosji: I na jednym człowieku może świat się trzymać…

Z Kadzidłowa uczestnicy seminarium udali się (przez Mikołajki, Mrągowo, Szestno, Jełmuń, Reszel, św. Lipkę, Kętrzyn, Nakomiady, Ryn, Giżycko, Sztynort, Węgorzewo, Rapę i Gołdap) do Okręgu Kaliningradzkiego. Tam, w Kaliningradzie 11 czerwca 2012 odbyło się spotkanie pt. Kaliningrad: laboratorium środkowoeuropejskiego miasta (rewitalizacja i dziedzictwo kulturowe) z udziałem członków Rady Programowej MCK, przedstawicieli i gości Kaliningradzkiej Filii Akademii Narodnogo Chozaistwa i Gosudarstwennoj Sluzby pri Presidentie Rossijskoj Federacji oraz Konsulatu Generalnego RP w Kaliningradzie.

Głównymi tematami debaty były kwestie rewitalizacji miast historycznych, w szczególności tych zniszczonych pod koniec II wojny światowej jak Kaliningrad, Warszawa, Gdańsk czy Wrocław. Dyskutowano nie tylko o destrukcji tkanki architektonicznej i urbanistycznej, ale także o zniszczeniu tkanki społecznej. Ważnym motywem dyskusji była pamięć i jej znaczenie dla tożsamości miejsca – przerwana pamięć Königsbergu i płytka pamięć Kaliningradu. Jednym z postulatów polskich uczestników było kontynuowanie refleksji w kontekście wspólnego europejskiego dziedzictwa, co może pomóc przezwyciężyć zafałszowania i nieciągłość historii. Planowana jest także dalsza współpraca z Akademią przy organizacji projektów edukacyjnych. (por.: www.mck.krakow.pl)

Krzysztof Worobiec

Ten wpis został opublikowany w kategorii Krajobraz kulturowy i oznaczony tagami , , . Dodaj zakładkę do bezpośredniego odnośnika.